Herkomst en kenmerken van de goudsbloem
De goudsbloem komt oorspronkelijk uit het Middellandse Zeegebied en heeft een geschiedenis die duizenden jaren teruggaat. Deze zonminnende plant met tal van geneeskrachtige eigenschappen heeft zich dankzij haar opmerkelijke aanpassingsvermogen in veel delen van de wereld gevestigd.
Een zonminnende plant met een lange geschiedenis
De goudsbloem werd al in de oudheid gewaardeerd. Ze sierde de tuinen van de Egyptenaren, Grieken en Romeinen, die haar toen al gebruikten om haar geneeskrachtige eigenschappen, onder meer bij huidaandoeningen en ontstekingen. In de middeleeuwen werd de plant populairder in Europa en kreeg ze vanwege haar geneeskrachtige eigenschappen een plek in kloostertuinen.
Deze kruidachtige plant wordt 30 tot 70 cm hoog en heeft vertakte, hoekige en behaarde stengels.
Goudsbloem of calendula: wat is het verschil?
‘Goudsbloem’ en ‘calendula’ verwijzen in feite naar dezelfde plant, maar de herkomst van die namen belicht verschillende kenmerken. De naam ‘Calendula’ komt van het Latijnse calendae, de eerste dag van de maand in de Romeinse kalender, en verwijst naar de bijna voortdurende bloei van de plant.
De Franse naam ‘souci’ is afgeleid van het Latijnse solsequia (‘die de zon volgt’) en niet van sollicitare (‘zich zorgen maken’), zoals je misschien zou denken. Die etymologie verwijst naar nyctinastie: de bloemen openen zich bij zonsopgang en sluiten zich bij zonsondergang.
De inwendige voordelen van goudsbloem
Om te ontdekken wat deze plant nog meer in huis heeft, kijken we naar de inwendige voordelen van goudsbloem. Als infusie of tinctuur biedt deze zonnebloem tal van therapeutische voordelen voor je lichaam.
Verlichting van spijsverteringsklachten
Goudsbloem is bijzonder effectief in het verzachten van ontstekingen in het spijsverteringsstelsel. Ze behoort tot de planten die worden gebruikt in kruidentheeën en infusies die de spijsvertering bevorderen. Haar krampstillende en ontstekingsremmende eigenschappen verlichten namelijk pijn bij gastritis, maag-darmzweren en maag-darmkrampen. In sommige gevallen kunnen bereidingen met goudsbloem, gecombineerd met andere planten zoals citroenmelisse en echte kamille, de behandeling van spijsverteringsklachten met een ontstekingsoorzaak effectief ondersteunen. De plant helpt ook krampen, een opgeblazen gevoel en diarree te verminderen.
Regulering van de menstruatiecyclus
Goudsbloem staat van oudsher bekend om haar gunstige effecten op de menstruatiecyclus. Heb je een onregelmatige menstruatie? Dan kunnen infusies van goudsbloem, gedronken gedurende de 10 dagen vóór de verwachte menstruatie, op lange termijn helpen je cyclus te reguleren. Dankzij haar krampstillende werking vermindert de plant bovendien pijn door samentrekkingen van de baarmoeder. Bij menstruatiepijn kan goudsbloem worden gecombineerd met frambozenblad en duizendblad.
Ondersteuning van de lever en detoxwerking
Calenduline, een werkzame stof in goudsbloem, staat bekend om haar voordelen bij de behandeling van leveraandoeningen. De plant heeft vochtafdrijvende en zuiverende eigenschappen die de reiniging van de lever bevorderen. Zo helpt goudsbloem je lichaam opgehoopte gifstoffen af te voeren en ondersteunt ze de goede werking van de galblaas. Daarmee past ze bij andere detox- en welzijnstheeën.
Kalmerend effect op het zenuwstelsel
Minder bekend, maar net zo waardevol: calendula werkt als een natuurlijk antidepressivum. Dankzij haar kalmerende eigenschappen kan ze helpen symptomen van depressie, angst en stress te verlichten. De plant is ook effectief tegen slapeloosheid en bevordert een herstellende slaap.
Om van deze voordelen te profiteren, kun je een infusie maken door 1 tot 2 g gedroogde bloemen 5 tot 10 minuten in 150 ml kokend water te laten trekken. Drink maximaal twee weken lang drie keer per dag een kopje.
De uitwendige voordelen voor huid en slijmvliezen
De goudsbloem staat al eeuwen bekend om haar geneeskrachtige eigenschappen en is vooral effectief bij uitwendig gebruik, net zoals de voordelen van thee voor de huid. Haar werkzame stoffen werken rechtstreeks in op de huid en slijmvliezen en bieden een natuurlijke oplossing voor uiteenlopende huidproblemen.
Genezing van wonden en brandwonden
Goudsbloem versnelt de genezing van wonden opmerkelijk zonder littekens achter te laten, doordat ze de aanmaak van collageen en glycoproteïnen stimuleert. Haar antibacteriële en antiseptische werking voorkomt infecties, terwijl haar wondhelende eigenschappen het herstel van beschadigd weefsel bevorderen. Bij lichte brandwonden verlicht een crème of zalf op basis van calendula de pijn en versnelt die de genezing.
Een onderzoek dat in 2023 in het tijdschrift ‘Scars, Burns & Healing’ werd gepubliceerd, liet zien dat dagelijks een capsule met 2 g calendula innemen de genezing van tweedegraadsbrandwonden aanzienlijk versnelde. Bij vrouwen die radiotherapie tegen kanker ondergingen, bleek het aanbrengen van goudsbloemzalf bovendien duidelijk effectief bij het voorkomen en behandelen van huidirritaties door de bestraling.
Verzachting van irritaties en eczeem
Calendula is een waardevolle hulp bij eczeem en andere huidaandoeningen. Haar ontstekingsremmende, verzachtende en jeukstillende eigenschappen kalmeren de geïrriteerde huid. Goudsbloem behandelt huidproblemen zoals psoriasis, acne, roodheid en ontstekingen effectief.
Regelmatig goudsbloemolie of -extract aanbrengen wordt vooral aanbevolen na het ontharen of exfoliëren om irritaties te verzachten. Door de antibacteriële werking is goudsbloem bovendien effectief tegen bepaalde huidinfecties, met name infecties veroorzaakt door de bacterie Staphylococcus aureus.
Bescherming tegen uv-straling en huidveroudering
Goudsbloem is rijk aan vitamine E (tocoferol), carotenen en flavonoïden en helpt de huid beschermen tegen invloeden van buitenaf. Deze bestanddelen geven de plant een krachtige antioxiderende werking die vrije radicalen bestrijdt die verantwoordelijk zijn voor vroegtijdige huidveroudering.
De antioxiderende eigenschappen van goudsbloem helpen de huid ook te beschermen tegen zonnestraling. Een onderzoek toonde zelfs een versterkende werking aan tussen etherische calendulaolie en zonnebrandcrèmes, wat erop wijst dat calendula de bescherming tegen zonnebrand zou kunnen versterken.
Goudsbloem stimuleert ook de celvernieuwing en zou de aanmaak van collageen bevorderen, wat de elasticiteit en stevigheid van de huid verbetert. In combinatie met hyaluronzuur heeft ze een bijzonder effectief anti-agingeffect.
Zo gebruik je goudsbloem in het dagelijks leven
Met een paar eenvoudige bereidingen kun je de voordelen van goudsbloem gemakkelijk in het dagelijks leven benutten. Ontdek hoe je deze geneeskrachtige plant in je routine opneemt en van haar vele eigenschappen profiteert.
Goudsbloemthee: bereiding en voordelen
Volg deze stappen om een heerlijke kruidenthee met kalmerende eigenschappen te maken:
- Verwarm 250 ml water tot het bijna kookt
- Voeg een theelepel gedroogde goudsbloembloemen toe
- Laat 10 minuten trekken
- Zeef de thee en geniet ervan, eventueel met een beetje honing
De aanbevolen hoeveelheid is 1 tot 3 kopjes per dag. Deze infusie bevordert de goede werking van de lever, verlicht darmklachten en verzacht de luchtwegen. Als koud kompres kalmeert ze bovendien geïrriteerde ogen en ze is ook uitstekend als mondspoeling.
Calendula-olie: gebruik en effecten
Een olie-extract van calendula maak je door goudsbloembloemen in plantaardige olie te laten trekken. Wil je het zelf maken? Vul dan een pot met verse, hele bloemen, giet er olijfolie of zoete amandelolie over en laat het mengsel twee tot drie weken in de zon trekken. Zeef daarna de plantenresten eruit.
Deze ‘wonderolie’ verzacht zonnebrand, huidirritaties en eczeem. Ze is bovendien zeer geschikt voor de gevoelige huid van baby’s en ouderen. Breng de olie rechtstreeks aan op de betreffende plekken of gebruik haar als basis voor zelfgemaakte verzorgingsproducten.
Zalf en balsem: waarvoor gebruik je ze?
Balsems met goudsbloem bevatten doorgaans 10% extract van goudsbloembloemen. Ze zijn vooral effectief om:
- Droge plekken hydrateren (ellebogen, knieën, voeten)
- Brandwonden door de zon verzachten
- Roodheid en irritatie op de billetjes van je baby verzachten
- De genezing van kloven en gebarsten huid bevorderen
Wil je zelf een balsem maken? Smelt dan 40 ml calendula-olie-extract met 6 g bijenwas au bain-marie en voeg eventueel een paar druppels etherische olie van echte lavendel toe.
In de keuken: een kleurrijke en gezonde toets
In de keuken dienen goudsbloembloemen zowel als natuurlijke kleurstof als ter decoratie. Voeg een paar verse of gedroogde bloemblaadjes toe aan salades, soepen of desserts voor wat extra kleur. Je kunt ook een lichte saus maken door de blaadjes te pureren met kwark, citroensap en een beetje siroop. Dit mengsel is een smakelijk alternatief voor boter op brood en geeft je gerechten een frisse, zonnige toets.
De tijdloze voordelen van goudsbloem
De goudsbloem is een veelzijdige plant met tal van therapeutische eigenschappen. In dit artikel heb je ontdekt hoe deze plant, die al duizenden jaren wordt gebruikt, nog altijd indruk maakt met haar vele inwendige en uitwendige toepassingen.