De meest voorkomende bijwerkingen van gember
Hoewel gember wordt geprezen om zijn vele geneeskrachtige eigenschappen, kan hij ook bijwerkingen hebben. Volgens wetenschappelijk onderzoek treden die vooral op bij overmatig gebruik of bij mensen met bepaalde gevoeligheden. We bekijken de meest gemelde klachten in detail.
Brandend maagzuur en reflux
Gember heeft een opvallende dubbele werking bij brandend maagzuur. Enerzijds kan gember dankzij zijn ontstekingsremmende eigenschappen een ontstoken slokdarm verzachten en de zuurgraad in de maag verlagen. Anderzijds kan een teveel juist het tegenovergestelde effect hebben.
Volgens het Europees Geneesmiddelenbureau behoort brandend maagzuur (dyspepsie) tot de vaak voorkomende klachten: het treedt op bij 1 tot 10 op de 100 patiënten. Gingerol, de werkzame stof die gember zijn scherpe, branderige smaak geeft, kan bij hoge doses het maagslijmvlies irriteren.
Opvallend genoeg raden sommige bronnen gember juist aan om zure reflux te verlichten, vanwege zijn ontstekingsremmende werking en effect op de spijsvertering. Dit lijkt echter afhankelijk van de dosis - bij overschrijding van de aanbevolen hoeveelheid kan verlichting omslaan in ongemak.
Een opgeblazen gevoel en winderigheid
Een opgeblazen gevoel en winderigheid zijn andere klachten die vaak worden gemeld bij overmatig gembergebruik. Deze spijsverteringsklachten ontstaan meestal door een verstoring van de darmflora, vooral wanneer de dosis te snel wordt verhoogd.
Toch is ook hier sprake van een opvallende dubbele werking. In een matige dosis kan gember dankzij zijn windafdrijvende eigenschappen juist helpen een opgeblazen gevoel te verminderen. Hij bevordert de spijsvertering, ontspant de darmen en ondersteunt de darmpassage. Vaak is het dus een teveel dat een heilzame plant in een bron van ongemak verandert.
Om deze klachten te voorkomen, wordt aangeraden de dagelijkse hoeveelheid geleidelijk te verhogen, vooral als u niet gewend bent gember te gebruiken.
Spijsverteringsklachten en misselijkheid
Diarree behoort tot de meest voorkomende bijwerkingen van gember, vooral bij overmatig gebruik. Dit komt doordat gember het spijsverteringsstelsel stimuleert. Als die stimulatie te sterk wordt, kan de darmpassage zo versnellen dat diarree ontstaat.
Opvallend is dat gember vaak wordt gebruikt tegen misselijkheid, bijvoorbeeld tijdens de zwangerschap. Bij een hoge dosis kan gember die juist veroorzaken. Daarom is het belangrijk de aanbevolen doses aan te houden:
- In poedervorm: maximaal 5 g per dag (ongeveer een theelepel)
- Gedroogde wortel: maximaal 1 theelepel per dag
- Vers: 10 tot 15 g wortelstok per dag
Hevig menstrueel bloedverlies
Een minder bekend, maar belangrijk effect van gember heeft betrekking op de menstruatie. Bij sommige vrouwen kan gember het menstruele bloedverlies vergroten. Dit hangt samen met zijn bloedverdunnende eigenschappen.
Een menstruatie wordt als hevig beschouwd wanneer deze langer dan 7 dagen duurt en/of het bloedverlies meer dan 80 ml per dag bedraagt. Bij vrouwen die al last hebben van menorragie (hevig menstrueel bloedverlies), kan gember dit probleem dus verergeren.
Ook de ontstekingsremmende eigenschappen van gember, die kunnen helpen bij menstruatiepijn, kunnen bij overmatig gebruik nadelig uitpakken. Over het algemeen wordt aangeraden niet meer dan 4 kopjes gemberthee per dag te drinken om te voorkomen dat het menstruele bloedverlies toeneemt.
De aanbevolen doses aanhouden is dus de sleutel om van gember te profiteren en de bijwerkingen te beperken. Bij overmatig gebruik kan deze specerij met zijn vele voordelen al snel aanzienlijke klachten veroorzaken.
Medische contra-indicaties om rekening mee te houden
Sommige mensen moeten gember vanwege specifieke aandoeningen beslist vermijden. Ondanks zijn bekende voordelen kan deze wortelstok in bepaalde medische situaties een reëel gezondheidsrisico vormen. We bekijken de belangrijkste medische contra-indicaties voor gember.
Bloedstollingsstoornissen
Gember heeft van nature bloedverdunnende eigenschappen die de bloedstolling remmen. Hoewel dat in sommige gevallen gunstig kan zijn, is het problematisch voor mensen die al een bloedstollingsstoornis hebben. Gember kan deze problemen versterken en bestaande bloedaandoeningen verergeren.
De gevolgen kunnen uiteenlopen van kleine bloedingen tot ernstiger bloedverlies. Daarnaast wordt gember sterk afgeraden vóór een operatie of verdoving. Zijn vaatverwijdende eigenschappen verhogen het risico op bloedingen tijdens de operatie aanzienlijk. De FDA (Food and Drug Administration) heeft bovendien specifiek gewaarschuwd voor het gebruik van gember door patiënten die antistollingsmiddelen gebruiken, waaronder warfarine.
Galstenen
Gember is nadrukkelijk gecontra-indiceerd bij een verstopping van de galwegen, om twee belangrijke redenen. Ten eerste stimuleert gember de aanmaak van gal door de lever. Dat kan schadelijk zijn bij galstenen. Ten tweede bevat gember mineralen zoals fosfor, calcium en natrium, die bij mensen met galblaasproblemen het ontstaan of verergeren van galstenen kunnen bevorderen.
Mensen met galstenen of een risico op verstopping van de galwegen doen er daarom goed aan een zorgverlener te raadplegen voordat ze regelmatig gember gebruiken.
Maagzweren
De werkzame stoffen in gember, waaronder gingerol en shogaol, kunnen een wisselwerking hebben met bepaalde medicijnen, zoals maagzuurremmers die worden gebruikt om maagzweren te behandelen. Daardoor kan de behandeling minder effectief worden of kunnen de klachten verergeren.
Daarnaast kan overmatig gembergebruik de keel en mond irriteren en brandend maagzuur veroorzaken. Dat laatste is vooral problematisch voor mensen met een maagzweer. Verse gember die niet wordt gekauwd, brengt ook een risico op darmverstopping met zich mee, een mogelijk ernstige complicatie voor mensen met bestaande spijsverteringsproblemen.
Wisselwerkingen met medicijnen om op te letten
Hoewel gember veel geneeskrachtige eigenschappen heeft, kan zijn werking ook leiden tot mogelijk ernstige wisselwerkingen met medicijnen. Inzicht in die wisselwerkingen kan gevaarlijke gezondheidscomplicaties helpen voorkomen.
Antistollingsmiddelen en bloedplaatjesremmers
Gingerol en shogaol, werkzame stoffen in gember, verdunnen het bloed dankzij hun vaatverwijdende eigenschappen. Daardoor kunnen ze de werking van antistollingsmiddelen en bloedplaatjesremmers aanzienlijk versterken.
Diabetesmedicatie
Verschillende onderzoeken hebben aangetoond dat gember de bloedsuikerspiegel verlaagt bij mensen met diabetes type 2. Hoewel dit effect in sommige situaties gunstig kan zijn, kan het problematisch worden wanneer het boven op de werking van diabetesmedicatie komt.
Het gelijktijdig gebruiken van gember en diabetesmedicatie kan dus leiden tot een te sterke daling van de bloedsuikerspiegel. Mensen met diabetes moeten hun bloedsuikerspiegel daarom nauwlettender controleren wanneer ze gember gebruiken.
Behandelingen tegen hoge bloeddruk
Door zijn vaatverwijdende werking kan gember de bloeddruk verlagen, net als bepaalde medicijnen tegen hoge bloeddruk. De gecombineerde werking kan leiden tot een soms ernstige bloeddrukdaling.
Uit voorzorg doen mensen die bloeddrukverlagende medicijnen gebruiken er goed aan hun arts te raadplegen voordat ze regelmatig gember gebruiken. Het kan nodig zijn de bloeddruk vaker te controleren om zo nodig de medicatiedosis aan te passen.
Andere planten en natuurlijke supplementen
Gember kan ook wisselwerkingen hebben met andere geneeskrachtige planten. Zo kan het gelijktijdig gebruiken van gember en planten met bloedverdunnende eigenschappen het risico op bloedingen aanzienlijk verhogen.
Onder deze planten vallen onder meer:
- Knoflook en ui
- Kurkuma
- Ginkgo biloba
- Ginseng
- De tonkaboon
- Sint-janskruid
Volgens de FDA is de combinatie van gember en kurkuma bijzonder riskant, omdat hun bloedverdunnende effecten elkaar versterken.
Ook kunnen planten die de bloedsuikerspiegel beïnvloeden, zoals aloë vera of kaneel, in combinatie met gember ernstige hypoglykemie veroorzaken.
Vanwege deze vele wisselwerkingen raad ik u sterk aan een zorgverlener te raadplegen voordat u met een gemberkuur begint, zeker als u al medicijnen gebruikt.
Hoe gebruikt u gember op een veilige manier?
Om van gember te profiteren en tegelijk klachten te beperken, zijn enkele voorzorgsmaatregelen nodig. Met een paar eenvoudige regels kunt u de risico's van gember beperken en toch profiteren van zijn geneeskrachtige eigenschappen.
De aanbevolen doses aanhouden
Gember gebruiken is doorgaans veilig als u zich aan de aanbevolen doses houdt. Een teveel kan echter spijsverteringsklachten veroorzaken, zoals brandend maagzuur en diarree. Deskundigen adviseren de volgende maximale dagelijkse hoeveelheden:
- Verse gember: 10 tot 15 g per dag (een schijfje van 6-7 mm dik)
- Gemberpoeder: 1 tot 4 g per dag (ongeveer 1 theelepel)
- Gedroogde gember: 0,5 tot 2 g per dag
- Gembersap: niet meer dan één shot per dag
Daarnaast wordt aangeraden de dosis geleidelijk te verhogen, vooral als u niet gewend bent deze specerij te gebruiken.
De juiste vorm van gember kiezen
Gember is verkrijgbaar in verschillende vormen, elk met eigen kenmerken:
Verse of gedroogde gember is heel geschikt voor infusies (een schijfje in kokend water). Tegen misselijkheid kunt u ook rechtstreeks op een vers schijfje kauwen.
Gestandaardiseerde voedingssupplementen bevatten een nauwkeurig bepaalde hoeveelheid werkzame stoffen. Toch mag de dagelijkse dosis niet hoger zijn dan 1 g om bijwerkingen te voorkomen.
Neem bij reisziekte 30 tot 60 minuten voor vertrek gember in voor een optimale werking.
Vermijd langdurige kuren zonder medische beoordelingen
Raadpleeg altijd uw arts voordat u met een kuur begint. Dat is zeker noodzakelijk als u medicijnen gebruikt, omdat gember een wisselwerking kan hebben met veel geneesmiddelen, waaronder antistollingsmiddelen en diabetesmedicatie.
De Wereldgezondheidsorganisatie raadt het gebruik van gember bij kinderen jonger dan zes jaar nadrukkelijk af. Voor zwangere vrouwen geldt dat de dosis niet hoger mag zijn dan 250 mg gedroogde wortelstok, viermaal per dag.
Stop ten slotte onmiddellijk met het gebruik van gember als u bijwerkingen opmerkt, zoals buikkrampen of aanhoudend brandend maagzuur.